BLE 5 ile data transferi ne kadar hızlı? - Kısa Yazılar 2

Yazıya başlamadan önce belirtmen gereken bazı noktalar var. Bu yazıda bahsedilen terimleri ya da konseptleri çok iyi bildiğimi iddia etmiyorum. Yazı boyunca kullandığım bazı terminolojiler ya da bilgiler yanlış olabilir. Temel amacım ise diğer mühendis arkadaşlara ulaşabilmek ve sizlerin yanlışlarımı görmemi sağlamanız. Bu yüzden olumlu ya da olumsuz yorum yaparsanız sevinirim. Umarım karşılıklı bir fayda sağlamış oluruz.

Bluetooth 5 ile birlikte kullanıma sunulan high throughput (2 Mbps) özelliğini bu yazıda değerlendirmeye çalışacağım. Testleri yaptığım kartın fotoğrafını aşağıda bulabilirsiniz.

Bu kart üzerinde 2 Mbps hızı destekleyen NRF52832 işlemcisi bulunuyor. Bu işlemciyi programlamak için bu test kapsamında Nordic firması tarafından yayınlanan SDK’in 16. versiyonunu ve 7. softdevice versiyonunu kullandım. Oluşturduğum test kodlarına GitHub üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bluetooth 5 ile birlikte 2M PHY yani 2Mbits/sec data transfer hızı hayatımıza girdi. Bluetooth 4.2 döneminde bu hız 1Mbits/sec idi. Aslında burada bahsedilen 1M ve 2M modülasyon frekansları. Transfer hızını etkileyen bir çok faktör var ve bu faktörler bu yazının konusu olacak.

Öncelikle maximum hıza ulaşabilmek için data paketlerimizin boyutunu güncellememiz gerekiyor. BLE 4.2 ve BLE 5 protokolleri data length extension destekliyor. Eğer bu yazıyı okursanız 2016 yılında Android ve iOS işletim sistemlerinin büyük paket boyutlarına destek vermediğini göreceksiniz. Örneğin elinizde bu yıllardan kalan ve güncelleme almamış bir cihaz var ise paket boyutunu 20 byte üzerine çıkarmanız mümkün değil. Paket boyutunu artırabilmek için kod içerisinde BLE gap data boyutunu 251 byte ve ATT_MTU değerini ise 247 byte çıkarmamız gerekiyor. Tabi ki bu değerlerde haberleştiğiniz cihaza göre değişecektir. Örneğin iOS cihazlar için bu değer maximum 158-byte. Bluetooth spesifikasyonlarına göre bu değer 512-byte kadar çıkabilir. Bu ATT_MTU içerisinde bizim kullanabileceğimiz boyutu bulabilmek için ise ATT_MTU değerinden 3 byte çıkarmamız gerekiyor (1-byte “Op Code” ve 2-byte Attribute Handle). Yani bize kalan alan 244 byte oluyor.

Hızımızı etkileyen diğer bir durum ise connection interval ve bir connection interval da kaç paket gönderilebileceğidir. Connection Interval değeri Android cihazlarda 7.5ms’ye kadar düşebilirken, iOS cihazlarda bu değer 15ms’ye kadar düşebiliyor. İkinci parametre ise bir connection intervalda kaç adet paket aktarılacağıdır. Bu değerde yine cihazdan cihaza değişiyor. Örnek vermek gerekirse eski bir Android sürümü kullanıyorsanız bu değer maximum 6 paket ve ya eski bir iOS cihazı için 4 paketdir.

Şimdi ise teorik olarak ulaşabileceğimiz maximum hızı hesaplayalım. 244 bytelık bir paketi 1M PHY ile aktarabilmek için gereken süre;

Empty packet = 1 + 4 + 2 + 3 bytes = 10 bytes = 80 bits
Data packet size = 1 + 4 + 2 + 4 + 1 + 2 + 244 + 3 bytes = 261 bytes = 261*8 bits = 2088 bits
Time to transmit data packet = 2088 bits / 1 Mbps = 2,088 micro seconds.
Data packet time = Time to transmit empty packet + IFS + Time to transmit the actual data packet + IFS = 80 + 2*150 + 2088 = 2,468 microsecs


Aynı şekilde 244 bytelık bir paketi 2M PHY ile aktarabilmek için gereken süre ise ;

Empty packet = 2 + 4 + 2 + 3 bytes = 11 bytes = 88 bits
Data packet size = 2 + 4 + 2 + 4 + 1 + 2 + 244 + 4 + 3 bytes = 262 bytes = 2096 bits
Time to transmit data packet = 2096 bits / 2 Mbps = 1048 micro seconds
Data_Packet_Time = Time to transmit empty packet + IFS + Time to transmit the actual data packet + IFS = 44 + 2*150 + 1048 = 1392 microsecs.

Bu hesaplamalara göre bir connection intervalda gönderebileceğimiz maximum paket sayısı ise aşağıdaki gibi hesaplanabilir. Yine burada bulacağımız değerde aslında cihazdan cihaza değişiyor. Burada hesapladığınız paket sayısını bir connection intervalda göndereceğimizin bir garantisi yok.

Paket sayısı = (Connection Interval) / (Data packet time)


Benim kullandığımız connection interval değeri bu test için 20ms olduğuna göre bir connection intervalda gönderebileceğimiz paket sayısı 1M PHY için (20*1000/2468) = 8 pakettir. 2M PHY için ise (20*1000/1392) = 14 pakettir.

Tüm bu hesaplar sonucunda ulaşabileceğimiz maximum teorik hızlar yaklaşık olarak 1M PHY için (8 packet * 244 byte * 8 bit / 20 ms) = 780 kbits/sec(kbps) ve 2M PHY için (14 paket * 244 byte * 8 bit / 20 ms) = 1366 kbps’dır.

Aşağıdaki videoda ise gerçek hayattaki aktarım hızlarını görebilirsiniz. 1 megabytelık bir arrayi aktarmamız 1M PHY ile 13.76 saniye sürerken, 2M PHY ile 7.4 saniye sürdü. Pratikteki hızlarımız ise 1M PHY için 609 kbps iken 2M PHY için 1132 kbps oldu.

Peki yazıda gördüğünüz hatalar neler, siz daha yüksek hızlara ulaşabiliyor musunuz? Daha detaylı bilgi için kaynakları okumanızı öneririm. Yorumlarınızı bekliyorum.


Kaynaklar:

https://www.novelbits.io/bluetooth-5-speed-maximum-throughput/
https://punchthrough.com/maximizing-ble-throughput-on-ios-and-android/
https://punchthrough.com/maximizing-ble-throughput-part-2-use-larger-att-mtu-2/
https://punchthrough.com/maximizing-ble-throughput-part-3-data-length-extension-dle-2/
https://interrupt.memfault.com/blog/ble-throughput-primer

Fonksiyon Pointerları ve Soyutlama - Kısa Yazılar 1

Garip dönemlerden geçiyoruz ve yaşadığımız hadisenin çapını pek algılayabilmişiz gibi gelmiyor bana. Belki de ben kötümserimdir. Fakat henüz her şeyin başındaymışız gibi geliyor ve anladığım kadarıyla bir süre sonra bugünkilerden çok daha fazla boş zamanımız olacak gibi. Bende bu evdeki zamanları yeni yazılar yazarak değerlendirmek istedim.

Yazıya başlamadan önce belirtmen gereken bazı noktalar var. Bu yazıda bahsedilen terimleri ya da konseptleri çok iyi bildiğimi iddia etmiyorum. Yazı boyunca kullandığım bazı terminolojiler ya da bilgiler yanlış olabilir. Temel amacım ise diğer mühendis arkadaşlara ulaşabilmek ve sizlerin yanlışlarımı görmemi sağlamanız. Bu yüzden olumlu ya da olumsuz yorum yaparsanız sevinirim. Umarım karşılıklı bir fayda sağlamış oluruz.

Bugün fonksiyon pointerları ve soyutlamadan bahsetmek istiyorum. Benim soyutlamadan anladığım donanım ile yazılımın birbirinden soyutlanması. Yazı boyunca çok basit bir problemden yola çıkarak bu soyutlama işleminin nasıl yapılabileceğini göstermeye çalışacağım.

Örneğin, elimizde bir sıcaklık sensörü bulunuyor ve bu sensör ile I2C üzerinden haberleşiyoruz. Amacımız ise bu sıcaklık sensörü kodlarını, ya da kütüphanesini diyebiliriz, donanımdan soyutlamak. Yani yazdığımız tek bir sıcaklık sensörü kütüphanesi ile istediğimiz herhangi bir işlemci ile hiçbir ekstra düzenleme yapmadan kullanabilmek.

İşte tam bu noktada fonksiyon pointerları hayatımıza girmeye başlıyor ve aşağıdaki şekilde tanımlıyoruz. 

typedef uint32_t (*comm_fptr_t)(uint8_t slave_address, uint8_t *p_data, uint32_t length);

typedef void (*delay_fptr_t)(uint32_t ms);

Daha sonra ise fonksiyon pointerların ve gerekli diğer değişkenlerin olduğu bir structure oluşturuyoruz.

typedef struct shtc3_dev_s {

    /*! Device Id */

    uint8_t dev_id;

    /*! Bus read function pointer */

    comm_fptr_t i2c_read;

    /*! Bus write function pointer */

    comm_fptr_t i2c_write;

    /*! delay function pointer */

    delay_fptr_t delay_us;

} shtc3_dev_t;

Son olarak ise bir initialization fonksiyonu ile tanımlanmalarımızı bitiriyoruz. Artık “_shtc3_dev” yapısını “_shtc3_dev.i2c_write(…)” yapısı ile istediğimiz yerde kullanabiliriz.

shtc3_dev_t _shtc3_dev;

void SHTC3_Init(shtc3_dev_t shtc3_dev){

  _shtc3_dev = shtc3_dev;

}

Main fonksiyonu içerisinde ise “SHTC3_Init(…)” fonksiyonunu tanımlayarak işlemi bitirebiliriz.

// initalize sensor module with the i2c address 0x70

shtc3_dev_t shtc3_dev;

shtc3_dev.dev_id = 0x70;

shtc3_dev.i2c_write = &my_i2c_write;

shtc3_dev.i2c_read = &my_i2c_read;

shtc3_dev.delay_us = &nrfx_coredep_delay_us;

SHTC3_Init(shtc3_dev);

Github sayfasında da görebileceğiniz gibi hazırladığım bu örnekle artık işlemci bağımsız bir kütüphane oluşturabildik. Bu sayede SHTC3 sıcaklık sensörü ile alakalı kodlarımızı donanımdan soyutlamış olduk.

Peki yazıda gördüğünüz hatalar neler, sizin daha iyi olduğunu düşündüğünüz bir yöntem var mı?Bu yazıdaki yöntemin olumlu ya da olumsuz yönleri sizce neler. Yorumlarınızı bekliyorum.

STM32F4 DISCOVERY MPU6050 DMP

Merhaba arkadaşlar, geçen yazımda MPU6050 raw acc ve gyro datalarını okumuştuk. Bu yazıyı okuyup daha detaylı bilgi elde edebilirsiniz. Burada bahsetmiştim raw dataları doğru okuyabiliyorum ama DMP de sorun olduğunu. Bu yazıda kullandığımız kodlar Jeff Rowberg' in Arduino için yazdığı kodlar. Bu kodlar chibiOS için C diline çevrilmiş. Bende kodları STM işlemciler için uyarladım ve şuan da doğru bir şekilde çalışıyor. Bu kodları da githuba attım buradan kodları çekip kullanabilirsiniz. Tabi ki burada bir teşekkür etmek beni mutlu eder:))

Kodları direk çevirince dmp initialize ederken kodlar takılıyordu. Neredeyse bu kodlar için 6 aydır uğraşıyorum ve sonunda hatayı buldum. Ayrıca şunu da belirteyim Jeff Rowberg'in kodlarının dmp kısmını STM de çalıştıran bir kod bulamadım. Yani bu kodlar STM için çalışan ilk dmp kodları olabilir. Yada sizin bildiğiniz başka kodlar varsa lütfen belirtin.

Peki hata nerede, dmp kodu initialize ederken "Setting motion detection threshold to 2..." işleminden önceki MPUgetFIFOBytes(fifoBuffer, fifoCount) satırında I2C takılıyor eğer bu satırı kaldırırsak kodlar doğru bir şekilde çalışıyor. Başka bir değişikliğe gerek yok. Temelde mainde ki kodlarda şu şekilde

Bu https://github.com/srcnert/STM32F4DISCOVERY_MPU6050_DMP github adresinden kodları inceleyebilir ve içindeki Processing örnek programı ile üç boyutlu bir nesneyi kontrol edebilirsiniz.

STM32F4 DISCOVERY ile MPU6050 Kullanımı

Merhaba arkadaşlar, bu yazıda MPU6050 sensörü ve Stm32f4 Discovery bordu ile yaptığım uygulamayı anlatacağım. Aslında sürekli paylaşılacak bir şeyler oluyor ama pek zaman olmadığı için biraz da tembellikten bilgisayarın başına geçip bir şeyler yazamadım uzun süredir. Bu yüzden bir github ve github gist hesabı açtım ve artık kodları oraya yükleyerek hem kısa hem de açıklayıcı ve yararlı yazılar yazabileceğim. Ayrıca github için bir yazı yamak gerekli gerçekten github son derece kullanışlı. 

Bu projede MPU6050 6DOF sensörünü kullandım. Robotistan aldığım MPU6050 sensörü 3 eksen gyro ve 3 eksen akselerometreye sahip bir MEMS sensör. Githubdaki kütüphane chibi için yazılmıştı, ben kendime göre port ettim ve i2c için ayrı bir kütüphane oluşturdum.. Ne yazık ki DMP kısmında problem var belki bu yazıyı okuyup hatanın nerede olduğunu söyleyen birileri olur. Simülasyon için ise Processing programında hazırladığım bir simülasyon dosyası var. Bunun ile alakalı Youtube' a bir video yükledim. Temelde benim video https://www.youtube.com/watch?v=qmd6CVrlHOM linkteki videonun düzenlenmiş hali denebilir. Kullanmak için seri porttan sprintf(str_main,"#:%.2f:%.2f:%.2f\n", compAngleRoll, compAnglePitch, 0.00f) şeklinde veri göndermeniz yeterli.

Kodlar için https://github.com/srcnert/My_Work_Place/tree/master/MPU6050 adresini kullanabilirsiniz. Bu klasörün içerisinde processing dosyası da mevcut. Kodlar temelde aşağıda ki gibi çalışmakta;

Simülasyon Processing programı ile yazıldı. Bunun için Youtube' a bir video yükledim onuda aşağıda izleyebilirsiniz. 

Umarım yararlı bir makale olmuştur. Yazıda gördüğünüz yanlışlar ve takıldığınız noktalarla alakalı mail ve mesaj atabilirsiniz:) Herkese iyi çalışmalar......................

HC05 Bluetooth Modül ve Android ile Haberleşmesi

Bu yazımda HC-05 Bluetooth modülünü kullanarak Android ve Stm32f4 discovery kitimizin bluetooth üzerinden haberleşmesini sağlayacağız. Öncelikle HC05 modülünün özellikleri ile başlayalım;

Bu modül Bluetooth SSP(Serial Port Standart) kullanımı ve  kablosuz seri haberleşme uygulamaları için tasarlanmıştır. Kullandığı bluetooth Protokolü: Bluetooth 2.0+EDR ve

çalışma gerilimi 3.3V dur.

Şimdi kitimizin şemasına göz atalım;

RX/TX herhangi bir işlemci ile uart üzerinden haberleşmemiz için,

RESET pini bluetooth modülümüzü resetlemek için (AT komut setine geçmek için kullanılıyor),

AT pini -> GND bağlı ise UART Mode da kullanmak için

              -> 3.3V bağlı ise AT komut setini kullanmak için.(AT bacağını 3.3V bağladıktan                                     sonra reset butonuna basmak gerekiyor.)

CONNECT/DISCONNECT pini (LED2) cihaz paired edildiği zaman led yanıyor, bağlantı yok ise sönüyor.

COMMUNICATION (LED1) pini bağlantı yok ise led hızlı yanıp sönüyor, bağlantı gerçekleşince yavaşlıyor. Ayrıca At modun da modülü çalıştırırsak yine yavaş yanıp sönüyor.

Şimdi ilk olarak modül ile Windows bilgisayarınızı birbirine bağlayacağız

Öncelikle Device Manageri açıyoruz ve  ayarlarımızın yukarıdaki resimdeki gibi olduğundan emin oluyoruz.

Daha sonra yukarıdaki resimdeki gibi Add device diyoruz ve eklemek istediğimiz cihazı seçiyoruz.

Cihaz paired edildikten sonra bluetooth cihazın hangi porta olduğunu cihaz ayarlarından öğreniyoruz.Bu işlemlerden sonra Communication ledimiz yavaş yanmaya başlayacak fakat şu an bağlantı ledimiz yanmıyor olacak. 

Şimdi terminal üzerinden COM8 e bağlanırsak windows ile HC05 arasında bağlantı kurulmuş olacak ve connection ledimiz yanmaya başladı. Bunu test etmek için cihazın rx ve tx bacaklarını bir usb to rs 232 dönüştürücüye bağlamamız gerekiyor. Daha sonra serial terminaller arsında veri alışverişi yapabilirsiniz.

İkinci olarak HC05 modül ile android arasında veri alışverişi için ise şu https://github.com/WorkPalace/AndroidforHC05 paylaştığım uygulamayı kullanabilirsiniz. ListView de bağlanmak istediğiniz cihazı seçip tıklamanız yeterli. Write buttonuna dediğiniz zaman veri yazabilir ve herhangi bir veri geldiğinde textview parse edebilirsiniz. STM kısmı ile led yakıp södürebilir veya STM RTC modülü ile elde ettiğimiz saat verisini yaza bilirsiniz. Fakat stm kısmını kullanmadan da write ve read kısmını kullanarak kendi işlemcimiz ile android arasında hc 05 modülü ile haberleşme sağlayabiliriz.

Son olarakta AT Modunun nasıl çalıştığında bahsetmek istiyorum bunun için AT pinini 3.3V bağlayıp reset butonuna basıyoruz. Daha sonra realterm ile 38400 baudrate de bağlanıyoruz. AT cazıp send ascii butonuna bastığımız zaman her şey yolunda ise OK cevabını görmemiz gerekiyor. AT+NAME? ile cihazın ismini öğrenebilir yada AT+NAME=--- ile de cihazımızın ismini değiştirebiliriz. Bu yaptığımız değişikliklerden sonra AT+SAVE komutunu kullanıyoruz ve cihaza reset atıyoruz. AT komutları ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için cihazın pdf dosyasını inceleyebilirsiniz. 

Umarım yazı yararlı olmuştur. Gördüğünüz yanlışları ve yorumlarınızı bekliyorum. 

Raspberry Pi ile Yazıcımızı Ağda Paylaşalım

Bu yazıda Raspberry Pi ile evdeki yazıcımızı ağada paylaşıma açacağız ve ev içerisinde rahatlıkla ağ üzerinden çıktımızı alabileceğiz. Şimdi "command promp" ekranında aşağıdaki adımları sırasıyla takip ederek bunu yapalım.

1-) sudo bash yazarak işleme başlıyoruz ve aşağıdaki adımlar ile devam ediyoruz.
2-) apt-get update
3-) apt-get upgrade
4-) reboot
5-) apt-get install cups samba
6-) Gelen soruya "Yes" diyerek devam ediyoruz.
7-) apt-get install system-config-printer
8-) Gelen soruya "Yes" diyerek devam ediyoruz.
9-) apt-get install samba-common-bin
10-) smbpasswd -a pi
11-) New SMB password: yazan yere raspberry giriyoruz.(Doğrulamak için iki kere isteyecek. Kendiniz için başka bir password de belirleyebilirsiniz.)
12-) adduser pi lpadmin

Bu adımları uyguladıktan sonra grafik arayüzüne geçeceğiz ama windows da "remote deskopt connection" uygulamasını kullanabilmek için "command promp" ekranında birkaç kurulum daha yapmalıyız;

13-) apt-get install xrdp
14-) Gelen soruya "Yes" diyerek devam ediyoruz.
15-) reboot diyerek sistemi yeniden başlatacağız.

Bu adımları uyguladıktan sonra şimdi windows üzerinde  "Remote Desktop Connection" programını kullanarak Raspberry Pi ye bağlanabiliriz.

Windows üzerinde Remote Desktop Connection açıyoruz. Computer kısmına Raspberry Pi' nin IP adresini giriyoruz ve "Connect" diyoruz.

Daha sonra karşımıza aşağıdaki ekran çıkacak. "Don't ask me again" tıklayarak yes diyoruz.

Karşımıza aşağıdaki ekran gelecek, burada username:pi  password:raspberry (Eğer username veya password değiştirdiyseniz onları giriniz.) olarak giriyoruz.

Karşımıza aşağıdaki ekranın gelmesi gerekiyor. Böylelikle windows içerisinde raspberry pi yi çalıştırmış olduk.

Printer ağa açma işlemine devam edelim;

Raspberry Pi ekranında;

Yukarıda ki gibi "System -> Preferences -> Painting" diyoruz. 

Karşımıza yukarıda ki ekran gelecek. Şimdi Raspberry Pi'nin usb girişine yazıcımızı bağlayalım ve bekleyelim. Bundan sonra yazıcımız otomatik olarak yüklenecek ve şu şekilde gözükecek.

Sizde yukarıdaki resmi gördüyseniz yazıcınız üzerinde ters tıklayın ve "enable" ve "shared" seçeneklerinin seçili olduğundan emin olun.

Şimdi Raspberry Pi ana ekranı üzerinde LXTerminal programını çalıştıralım ve sırası ile aşağıdaki kodları yazalım;

1-) sudo bash

2-) cupsctl --share-printers  --remote-admin --remote-printers

3-) reboot 

diyerek sistemimi yeniden başlatalım.

Artık windows üzerinde çalışmaya devam edeceğiz. Şimdi tarayıcınız üzerinde RASPBERYPIIPADDRESS:631(192.168.0.255:631 gibi ) yazarak CUPS ara birimini çalıştırın.

Bu ekranda "Printers" sekmesi altında bir yazıcı gördüğünüzden emin olun.

(Not: Printer Name yukarıdaki resimde de gördüğünüz gibi Deskjet-Ink-Adv-2060-K110 bunu yazıcıyı windowsa tanıtırken kullanıcaz. Sizde kendi yazıcınızın ismini buradan öğrenebilirsiniz.)

Daha sonra yazıcınıza tıklayın ve aşağıdaki resimdeki gibi test çıktısı almayı deneyin her şey doğru ise yazıcınızdan internet üzerinden çıktı alabiliyor olmanız gerekir.

Test çıktısı alabildiğimize göre sıra geldi ağdaki yazıcıyı windows işletim sistemine tanıtmaya. Bunun için windows ta "Control Panel" içerisinde Devices and Printers'ı açıyoruz. Burada "Add a Printer" sekmesine tıklıyoruz.

Karşımıza gelen ekranda "Add a network,wireless, blutooth printer" seçeneğine tıklıyoruz. Şimdi windows ağdaki yazıcıları aramaya başlayacak. Burada "The printer that I want isn't listed." seçeneğini seçelim.

Şimdi karşımıza gelen ekranda "Select a shared printer by name" seçelim ve kutuya "http://raspberrypiipaddress:631/printers/PrinterName(http://192.168.0.255:631/printers/Deskjet-Ink-Adv-2060-K110 gibi)" şeklinde dolduralım.

Daha sonra Next deyelim. Karşımıza aşağıdaki gibi bir ekran gelecek. Burada yazıcımız için uygun olan driverı seçelim ve OK deyelim.

Son olarak karşımıza çıkan ekranda next diyerek kurulumu bitiriyoruz. Artık Ethernet üzerinden istediğimiz şekilde çıktı alabiliriz.

Raspberrry Pi Statik IP Atama

Bu yazıda Raspberry Pi'a basit bir şekilde nasıl statik ip atayacağımızı göstereceğim. Bunun için ben "Putty" yazılımı kullandım. Şimdi "command promp" ekranından statik ip'yi nasıl atayacağımızı görelim.

İlk olarak;

sudo bash yazıp entera basıyoruz. Daha sonra gelen satırda;
nano /etc/network/interfaces yazıp entera basıyoruz.

Resim1

Şu ana kadar yaptıklarımız Resim1' deki gibi olmalı. nano /etc/network/interfaces yazıp entera bastığımızda karşımıza Resim2' deki ekran gelmeli.

Resim2

Şimdi bu ekranda "iface eth0 inet dhcp" olan satırı değiştirip gerekli eklemeleri yapalım;

iface eth0 inet static
address 192.168.0.123
netmask 255.255.255.0
gateway 192.168.0.1
network 192.168.0.0
broadcast 192.168.0.255

Resim3

Bunları ekledikten sonra görmemiz gereken ekran Resim3' deki gibi olmalı. Daha sonra;

Ctrl ve O' ya aynı anda basıp daha sonra enter diyerek eklemelerimizi kaydediyoruz;
Ctrl ve X' e aynı anda basıp çıkış yapıyoruz.

Resim4

Bu adımlardan sonra Resim4' deki gibi reboot yazıp, enter'a basarak Raspberry Pi'yi yeniden başlatıyoruz. Artık sistemimiz belirlediğimiz statik ip üzerinden başlayacak.

Daha açıklayıcı olması için şu videoyu da izlemenizi öneririm.